Odkąd kilkanaście lat temu zacząłem pracować z grami szkoleniowymi, widzę, jak łatwo je zbagatelizować. Mimo upowszechnienia gier jako narzędzi rozwojowych, nadal spotykam się z myśleniem o nich jako o „atrakcyjnym dodatku” lub „fajnym przerywniku” w trakcie szkolenia. To ogromny błąd.  

Uważam, że profesjonalna, dobrze zaprojektowana gra lub symulacja to jedno z najpotężniejszych narzędzi w rozwijaniu kompetencji. Ale jak każdy potężny mechanizm, wymaga mistrzowskiej obsługi, która z kolei jest kluczowa dla transferu wiedzy. A to na nim – na skutecznym skorzystaniu z efektów sesji w biznesowych realiach – nam zależy, nie na atrakcyjności samej rozgrywki.

Pomyśl o grze szkoleniowej jak o strategicznym dopalaczu 🚀 podczas procesu rozwojowego. Dostarcza ogromną, kinetyczną energię (intensywne doświadczenie). Ale sama moc to za mało, by osiągnąć cel biznesowy.

Trener jest w tej analogii systemem nawigacyjnym i dyszą wylotową jednocześnie. To on przekształca surową energię w kierunkowy ciąg. Dba o to, by “szkoleniowa rakieta” (zarówno grupa jako całość, jak i każdy pojedynczy uczestnik rozgrywki) osiągnęła docelową orbitę (transfer kompetencji), a nie zafundowała nam tylko zestaw drogich i kolorowych fajerwerków na sali szkoleniowej. Dzięki grze możemy także pokonać warstwę chmur nazywanych “ale to tylko teoria…” i uzyskać optymalną wysokość przelotową 😉 

Gra szkoleniowa to tylko narzędzie. O jej efektywności decyduje mistrzostwo trenera.

Dlatego w MindLab sesje treningu trenerskiego do poszczególnych gier są naszym wewnętrznym standardem operacyjnym. Te specjalistyczne warsztaty realizujemy zarówno dla naszych trenerów, jak i dla trenerów wewnętrznych u klienta. Naszą intencją jest to, aby każda konkretna gra została opanowana na poziomie mistrzowskim. 

Chcesz wiedzieć, jak profesjonalnie przygotowujemy moderatorów do użycia każdej naszej gry szkoleniowej? Poniżej opisuję 8 kluczowych etapów naszych szkoleń trenerskich, które gwarantują, że narzędzie przełoży się na optymalne efekty rozwojowe warsztatu.

1. Rozgrywka w grę szkoleniową, aby poznać perspektywę uczestnika

Jeśli to tylko możliwe, szkolenie trenera powinno rozpocząć się od osobistego doświadczenia. Uczestnictwo w pełnej lub częściowej rozgrywce jest kluczowe. To jedyny sposób, aby trener dogłębnie zrozumiał dynamikę emocjonalną, wagę podejmowanych decyzji oraz potencjalne pułapki fabularne, z którymi zmierzą się uczestnicy jego przyszłego szkolenia. 

Jaki moment w czasie podawania instrukcji jest trudny? Jaki element mechaniki jest mniej intuicyjny? O jakiej zasadzie gracze mogą zapomnieć w trakcie gry? Jakie strategie kuszą graczy, choć finalnie prowadzą do słabych wyników? 

Większość z tych rzeczy zapewne znajdziesz w dobrze opracowanej instrukcji do gry czy w zachowaniach promowanych. Jednak możliwość ich osobistego doświadczenia jest bezcenna. 

Ja sam do dziś wspominam rozgrywki, w ktorych “wykręciłem” świetny wynik. Ale jeszcze mocniej pamiętam te, w których popełniłem kosztowne błędy i… dzięki temu wyniosłem cenne lekcje 😊  

2. Omówienie po rozgrywce – modelowanie cyklu omawiania gry 

Po intensywnym doświadczeniu gry, trener prowadzi uczestników TTT przez analizę i refleksję nad tym, co zaszło w symulacji. Jest to kluczowy etap z perspektywy: trenerów-uczestników (którzy chcą zrozumieć, dlaczego ich wyniki były tylko przeciętne, a ich kolegów – tak dobre 😉) oraz trenerów-przyszłych moderatorów. Trener MindLab w praktyce pokazuje, jak odnaleźć kluczowe momenty w rozgrywce i wyciągnąć wnioski. Uczestnicy doświadczają, jak przejść od faktów z gry do pierwszych wniosków operacyjnych, zgodnie z naszym modelem omawiania. I choć podczas sesji TTT dzieje się to w ograniczonym zakresie, takim działaniem modelujemy skuteczny cykl nauki (doświadczenie → refleksja → wnioski → transfer), który przyszli moderatorzy mają stosować na swoich sesjach.

3. Korzystanie z platformy wsparcia MindLab Support

Od tego momentu szkolenia trenerskiego wchodzimy na meta-poziom. Zaglądamy do trenerskiej kuchni, aby przyjrzeć się z bliska poszczególnym aspektom decydującym o sukcesie sesji z grą: od przygotowania rozgrywki, przez instrukcję i moderowanie, po właściwe omówienie i transfer na biznes.

Aby ułatwić uczenie się gry oraz wyposażyć trenerów w przydatne materiały, zebraliśmy wszystkie potrzebne pliki w odpowiednich kursach na naszej platformie. Podczas TTT trenerzy zapoznają się z działaniem narzędzia, które jest swoistym centrum wiedzy: zawiera aktualny podręcznik, schemat podawania instrukcji oraz listę zachowań promowanych i potencjalnych błędów, które mogą popełnić gracze. Często zamieszczamy tam także dodatkowe materiały, np. wideoporadniki czy gotowe do druku arkusze zużywalne (np. arkusze punktacji czy manuale dla obserwatorów, jeśli są obecni w grze).

4. Przygotowanie logistyczne – eliminacja ryzyka operacyjnego

Logistyka nie może być improwizowana. Podczas sesji trenerskiej analizujemy takie zagadnienia, jak optymalny układ sali (stoły, krzesła, przestrzeń na komponenty gry: plansze, karty, żetony), ustawienie rzutnika czy dostępność stanowisk do pracy w podgrupach – każda gra może mieć specyficzne wymagania odnośnie do warunków i wyposażenia. Często kluczem do sukcesu jest sprawdzenie miejsca na sesję oraz odpowiednie przygotowanie elementów gry w walizce czy pudełku jeszcze przed dniem szkolenia, aby zapewnić ich sprawne rozłożenie i płynny start rozgrywki. 

Wyobraź sobie, że…

• Masz rozłożyć planszę o wielkości 5 na 5 metrów, ale okazuje się, że na środku sali jest szpaler słupów, bo nie poprosiłaś/poprosiłeś o zdjęcie przed szkoleniem…

• Próbujesz stworzyć duże, kwadratowe „wyspy” ze stołów dla grup graczy, ale okazuje się, że są one przytwierdzone do podłogi, gdyż sprawdziłaś/eś tego wcześniej…

• Przed rozgrywką zaczynasz rozkładać karty dla graczy – jest ich blisko 100 – ale okazuje się, że… talie są pomieszane po twojej poprzedniej sesji, przez co proste zazwyczaj, 2-minutowe zadanie zamienia się w walkę o przetrwanie i powoduje zniecierpliwienie grupy.

Odrobina prewencji i operacyjnego przygotowania pozwala na eliminację tego typu błędów. I sprawia, że możesz spokojnie przejść do instrukcji, zamiast dawać popisy saperskich zdolności.

5. Wprowadzanie instrukcji do gry i budowanie samodzielności graczy

Ta część szkolenia trenerskiego jest jedną z najważniejszych. Uczymy trenerów, jak prezentować (czasem dość złożone) zasady gry w sposób maksymalnie krótki, angażujący i zrozumiały. Trener musi pilnować, aby gracze na tym etapie okazywali maksimum skupienia, nie rozpraszali się i by dobrze zrozumieli mechanikę (np. poprzez turę próbną).  

Historia z sali szkoleniowej: Trener w trakcie podawania instrukcji miał rozdać uczestnikom element gry jakim są talie kart. Zrobił to jednak zbyt wcześnie – zanim skończył podawać instrukcję. Jak sądzicie: gracze skupili się na tym, co do nich mówił, czy na właśnie otrzymanych do rąk kolorowych kartach? 🤦 Niestety takim działaniem nieświadome „strzelił sobie w stopę” i musiał powtarzać fragment instrukcji, gdy… ponownie odzyskał uwagę graczy.

Instrukcja podana w jasny, klarowny sposób zapobiega powstawaniu „rozbitków” – osób, które nie nadążają za zasadami, a później, zamiast aktywnie grać, bombardują trenera i innych graczy pytaniami, zakłócając dynamikę i czerpiąc minimalną wartość z doświadczenia. W trakcie warsztatów TTT, jeśli to tylko możliwe, uczestnicy trenują podawania fragmentów instrukcji, uzyskując od razu feedback od kolegów i koleżanek oraz trenera MindLab.

6. Dobre praktyki prowadzenia gry, zarządzanie procesem i dynamiką

Trener jest elastycznym moderatorem procesu. Ćwiczymy, jak profesjonalnie zarządzać czasem, dbać o płynny przebieg rozgrywki i reagować na nietypowe sytuacje. Omawiamy, jak unikać sytuacji, w której ktoś pozostaje w tyle (opóźniając moment zakomunikowania wyników rozgrywki) lub za bardzo wyrywa się do przodu (będzie się nudził, oczekując na pozostałych graczy). Uczymy, kiedy delikatnie podpowiedzieć, a także kiedy zastosować głęboką interwencję typu „klatka stop”. Takie działanie w pewnych wyjątkowych sytuacjach jest kluczem do uratowania wartości szkolenia. 

Przykład: Zespół, z powodu złej komunikacji, podjął fatalne decyzje i konsekwentnie, choć nieświadomie, zmierzał do totalnej katastrofy. Bez interwencji, jedyną lekcją byłaby frustracja. Trener MindLab wie, jak w takich momentach zatrzymać grę i sprawić, by grupa mogła poczuć konsekwencje błędu, ale jednocześnie zyskać szansę na reorganizację i próbę wyciągnięcia lekcji jeszcze podczas rozgrywki. To pozytywnie wpływa na motywację, zwłaszcza w trakcie dłużej trwających symulacji. 

7. Prowadzenie omówienia – przekształcanie doświadczenia w kompetencje

Omówienie (debriefing) to serce każdej gry szkoleniowej. To moment, w którym energia i emocje z rozgrywki zostają przekształcone w ustrukturyzowaną, gotową do zastosowania wiedzę i umiejętności. Uczymy trenerów prowadzenia tego procesu w oparciu o czterofazową sekwencję:

1. Emocje: Początek to przestrzeń na wyrzucenie z siebie napięcia i pierwsze, palące refleksje („Gdybym tylko…”). Trener zarządza tą energią, dbając o to, by uczestnicy mieli szansę podzielić się swoimi sukcesami i porażkami.
2. Przebieg: W tej fazie wspólnie odtwarzamy najważniejsze wydarzenia. Analizujemy, jakie decyzje doprowadziły do określonego wyniku i które strategie były opłacalne (lub nie). To rygorystyczna analiza faktów z gry.
3. Wnioski: Uporządkowanie doświadczeń. Trener pomaga zebrać i uogólnić główne dobre praktyki i reguły, które zostały wyłonione podczas rozgrywki.
4. Transfer: Faza kluczowa. Wnioski z poprzedniego etapu są osadzane w rzeczywistości zawodowej uczestników, co otwiera drogę do projektowania zadań wdrożeniowych (omawianych w punkcie 8).

Czy zdarzyło Ci się brać udział w sesji z grą, w której trener pozwolił, aby faza dyskusji ciągnęła się… jak porządne włoskie spaghetti – bez końca? Mnie się zdarzyło kilka razy. Dyskusje trwały, a trener zdawał się nie mieć pomysłu, co z tym zrobić. A następnie przeszliśmy do… kolejnego ćwiczenia 🤦 

Gwarantuję Ci: jeśli nie przejdziesz z grupą sprawnie od emocji i refleksji do merytorycznych wniosków, to uczestnicy opuszczą salę z poczuciem, że “nawet było fajnie, ale o czym konkretnie było to szkolenie, to nie pamiętam…”. Nie o taki efekt walczymy 😉

Opanowanie opisanej wyżej metodycznej struktury zapewnia, że proces omówienia rozgrywki nie jest chaotyczną dyskusją, lecz dostarcza uczestnikom spójny, pełny wgląd w ich doświadczenie. Pozwala to efektywnie skonsumować tę “energię” – przejść z poziomu “nieświadomej niekompetencji” na poziom “świadomej kompetencji”, co jest celem każdego rozwoju.

8. Dokonywanie transferu na biznes

Transfer to nie jest samo „wyciągnięcie wniosków”. To konkretny plan działania i zestaw aktywności „po grze”. Jeśli projektujesz wartościowe szkolenie, gra jest ważnym elementem, ale nie może być JEDYNĄ aktywnością. Powinna być wsparta skondensowaną wiedzą, dodatkowymi ćwiczeniami i czasem na trening. W tej części treningu trenerskiego podpowiadamy, jak projektować aktywności i zadania wdrożeniowe, które będą ściśle związane z rzeczywistością biznesową uczestników. Takie działanie zdecydowanie zwiększa zwrot z inwestycji w szkolenia.

Profesjonalne gry szkoleniowe to zaawansowane narzędzia rozwojowe, które wymagają profesjonalnej obsługi. Niezależnie od tego, jakiej gry używasz, TTT to inwestycja w skuteczność Twoich działań rozwojowych. W MindLab to dla nas standard. Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoje narzędzia pracują z maksymalną mocą, kluczem jest mistrzostwo trenera.